Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Đề bài: Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Bài làm

Tố Hữu được biết đến chính là một nhà thơ lớn trong nền văn học Việt Nam trong mảng văn học cách mạng. Đồng thời ông cũng chính là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến. Có thể nhận thấy được rằng ở nhà thơ Tố Hữu có sự thống nhất hài hòa giữa chính cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ của ông. Nhắc đến thơ Tố Hữu người ta như nhắc đến chặng đường lịch sử của cha ông ta và thi phẩm Việt Bắc được xem là một sáng tác độc đáo vì nó không chỉ thể hiện được giai đoạn lịch sử của nó mà còn có một phong cách thơ đậm chất Tố Hữu.

Bài thơ “Việt Bắc” chính là một bài thơ nói về chặng đường cách mạng giai đoạn vào cuối tháng 10 năm 1954 khi mà cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ đã bước vào giai đoạn thắng lợi. Khi đó thì các cơ quan trung ương của Đảng và cả Chính phủ từ Việt Bắc – thủ đô gió ngàn của dân tộc. Và nhà thơ Tố Hữu đã có một khoảng thời gian gắn bó với người dân cũng như thiên nhiên Việt Bắc cho nên khi trở về thì lại lưu luyến khôn nguôi.

Bài thơ “Việt Bắc” được Tố Hữu viết theo thể lục bát và thể lục bát này cũng chính là thể thơ truyền thống của dân tộc Việt ta. Một thể thơ mà nó lại mang âm hưởng nhẹ nhàng uyển chuyển và nó lại thấm đẫm chất trữ tình của những câu ca dao dân ca xứa. Thực sự chính trong cảm xúc lắng đọng ngậm ngùi của buổi chia li thì Tố Hữu sử dụng thể thơ này là vô cùng hợp lý để thể hiện sự gắn bó, sự lưu luyến những kỷ niệm của núi rừng Việt Bắc cũng như người cán bộ. Ngay từ phần mở đầu thơ ta nhận thấy được những cảm xúc chân thành của người ở với kẻ đi:

Mình về mình có nhớ ta?

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Mình về mình có nhớ không?

Nhìn cây nhớ suối nhìn sông nhớ nguồn.

Thế rồi người ở lại không giấu được cảm xúc nữa mà cất lên biết bao nhiêu câu hỏi cho những kỷ niệm đó giờ đây chỉ còn là những kỉ niệm trong dòng kí ức mà thôi. Thế rồi người ở lại cứ như có những câu hỏi nối tiếp nhau như một điệp khuc thấm đẫm tâm trạng của nhân vật trữ tình. Thực sự cũng chính qua những dòng thơ như một điệp khúc cứ nối tiếp nhau xuất hiện để như làm nên một điệp khúc thấm đẫm được tâm trạng của nhân vật trữ tình. Thế rồi cũng thông qua những dòng thơ này mà như một lần cắt cứa khiến cho người đi không thể nào có thể vơi bớt đi tâm trạng nhớ như. Không chỉ vậy thông qua việc nhắc nhớ lại những kỷ niệm thì khung cảnh núi rừng Việt Bắc lúc này đây dường như cũng hiện ra một cách rõ nét nhất. Cảnh núi non hùng vĩ thế rồi những con sông, những cơn mưa dường như cũng cứ ào ạt đổ về cảnh và người Việt Bắc. Thế nhưng có thể nhận thấy được rằng bức tranh không chỉ vẽ cảnh thiên nhiên mà còn lại vẽ lên được cảnh sinh hoạt của người dân nơi đây. Có lẽ rằng chính cuộc sống chiến đấu tuy vất vả và cũng có biết bao nhiêu khó khăn nhưng cũng lại chính nhờ có sự ủng hộ, một sự nâng đỡ tinh thần của những con người chân chất ở nơi núi rừng đại ngàn dường như cũng lại trở thành một kỷ niệm đẹp đẽ trong lòng kẻ ở và người đi.

>> Xem thêm:  Giải thích câu tục ngữ: Bá Nha - (Chung) Tử Kỳ

Thêm vào đó chính là cách xưng hô “mình – ta” cũng được nhắc nhớ và cũng vô cùng gần gũi biết bao nhiêu như một lời tâm tình thủ thỉ và thể hiện được sự gắn bó máu thịt giữa quân và dân ta. Âm hưởng nhà thơ Tố Hữu cũng lại thật trữ tình và đằm thắm biết bao nhiêu. Giọng thơ như cũng thật thủ thỉ, tâm tình và rất đỗi nhẹ nhàng thiết tha. Hình đọc cũng có thể cảm nhận được hình ảnh áo chàm đưa buổi phân ly và xưng “mình – ta” như đã thể hiện vào đó một cách xưng hô vô cùng gàn gũi cũng như thật thân mật biết bao nhiêu.

Trước tình cảm tha thiết cũng lại cùng với sự bày tỏ nỗi nhớ nhung đặc biệt ấy, người cán bộ lúc này đây như đã dần trải lòng ra qua từng câu chữ:

Ta với mình, mình với ta

Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh

Mình đi mình lại nhớ mình

Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu

Nhớ gì như nhớ người yêu

Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương

Nhớ từng bản khói cùng sương

Thế rồi cũng chính biết bao nhiêu những kí ức như ào ạt dội về, mỗi kỉ niệm lúc này đây dường như cũng cứ đều vô cùng rõ nét như mới diễn ra ngày hôm qua vậy. Khi mà người ra đi – những người cán bộ chiến sĩ dường như cũng đã lại khẳng định tấm lòng son sắt thủy chung, khẳng định được biết bao nhiêu những tình cảm dạt dào và nghĩa tình sâu nặng được ví giống như nguồn nước trong mát đổ về bản làng. Không những vậy thì người chiến sĩ cũng đã miêu tả vầng trăng tròn đầy sau những rặng núi xa sau bản. Thế rồi người cán bộ cũng lại nhớ những vạt nắng vàng như màu mật đã và đang đổ xuống những cánh đồng ruộng bậc thang ngào ngạt mùi lúa chín mới đẹp làm sao. Khung cảnh Việt Bắc như cứ ùa về trong những câu thơ có sức gợi hình, gợi cảm đến thật mãnh liệt biết bao nhiêu.

Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung.

Có lẽ rằng cũng chỉ qua một vài câu thơ mà nhà thơ Tố Hữu thật tài tình khi ông cũng đã tái hiện lại một cách chân thực, tái hiện lại thật là rõ nét nhất thiên nhiên Việt Bắc trong bốn mùa của đất trời. Nhà thơ miêu tả mùa đông trước có thể là những cán bộ chiến sĩ đến vào mùa đông và lúc này đây họ cũng ra đi vào mùa đông. Mùa đông như một mùa mang được biết bao nhiêu kỷ niệm của con ngườ Việt Bắc. Đó là hình ảnh của màu xanh tươi mát và nổi trội trên đó chính là màu đỏ tươi của những bông hoa chuối.

Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Phân tích bài thơ Việt Bắc 

Có lẽ rằng con người lúc này đây dường như cũng đã lại hiện lên trong bức tranh thơ mộng. Thực sự đó đang trong tư thế sẵn sằng chinh phục tự nhiên hùng vĩ nơi Việt Bắc này đó là câu thơ “Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng”. Khi mùa xuân đến thì Việt Bắc như cũng đã nói lên sắc trắng thật là tinh khiết biết bao nhiêu giữa cánh rừng trắng xóa của sắc hoa mơ. Thế rồi nổi bật lên đó là hình ảnh của cô em gái cũng đang miệt mài lao động đi hái măng. Thế rồi kết thúc bốn mùa là bức tranh của hòa bình cho nên mới thật đáng nhớ và giống như một niềm mong mỏi của người ra đi, kẻ ở lại và toàn bộ người dân cả nước ta hướng đến tự do.

>> Xem thêm:  Phân tích nhân vật A Phủ trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

Người đọc dường như cũng lại có thể nhận thấy được rằng cũng chính qua một vài câu thơ nhưng dòng chảy cuộc sống lúc này đây được nhà thơ Tố Hữu như đang ngưng tụ lại trên từng câu chữ. Thực sự chính con người và thiên nhiên Việt Bắc được xem chính là trung tâm trong bức tranh bốn mùa đó luôn hiện ra trong lao động sản xuất thật tươi tắn biết bao nhiêu. Không chỉ vậy những câu thơ như một lời tâm tình và nhớ cả về những năm tháng chiến tranh ác lieejy ccuar dân tộc ta:

Nhớ khi giặc đến giặc lùng

Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây

Núi giăng thành lũy sắt dày

Rừng che bộ đội rừng vây quan thù

Mênh mông bốn mặt sương mù

Đất trời ta cả chiến khu một lòng

Ai về ai có nhớ không?

Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng

Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng

Nhớ từ Cao Lạng nhớ sang Nhị Hà…

Thực sự có thể nhận thấy được rằng chính những kí ức ùa về trong tâm trí là khi bộ đội đánh giặc. Có những khi quân giặc đến, không chỉ bộ đội ta mà cả núi rừng thiên nhiên Việt Bắc như cũng thật hoang dã cùng đồng lòng đồng sức đánh giặc. Còn đối với những người quân và dân ta như cũng đang dùng bàn tay âu yếu cũng như luôn luôn che chở cũng như bảo vệ cho bộ đội ta. Việt Bắc cũng chính là địa bàn có vị trí thuận lợi, đủ hiểm trở để có thể đặt căn cứ địa cách mạng. Tình quan dân thêm một lần nữa thể hiện qua những vần thơ sau:

Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ man

Dân công đuốc đỏ từng đoàn

Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày

Đèn pha bật sáng như ngày mai lên

Tin vui chiến thắng trăm miền

Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp An Khê

Vui lên Việt Bắc đèo De núi Hồng.

Nhà thơ Tố Hữu cũng thật tài tình khi ông cũng đã thể hiện được khí thế của đoàn quân vô cùng mạnh mẽ. Tất cả dường như được thể hiện thông qua hình ảnh so sánh rất độc đáo “đêm đêm rầm rập như là đất nung”. Thông qua những từ ngữ gợi hình gợi tả điệp điệp trùng trùng cũng đã cho thấy được hình, sự hiên ngang của những người lính.

Không chỉ vậy thì chính sau những tháng này chiến đấu gian lao và vô cùng khổ cự thì con người ta dường như cũng dành được thắng lợi vẻ vang. Sự có gắng, quyết tâm của con người cũng đã mang được biết bao nhiêu chiến thắng. Chiến thắng với quân và dân ta lan ra như một dây thuốc nổ từ Hòa Bình Tây Bắc hay Điện Biên, nhân dân thực sự cũng lại đều như vui cùng một niềm hạnh phúc.

Ai về ai có nhớ không?

Ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang

Nắng trưa rực rỡ sao vàng

Trung ương, Chính phủ luận bàn việc công

Điều quân chiến dịch thu đông

Nông thôn phát động giao thông mở đường

Giữ đê, phòng hạn, thu lương

Gửi dao miền ngược, thêm trường các khu

Ngày hôm qua ấy dường như cũng sẽ mãi mãi ở trong lòng người chiến sĩ cách mạng, nó đã lại tồn tại như một phần kí ức không thể nào tách rời chúng ta được. Hình ảnh của những con người, hình ảnh của những lá cờ đỏ sao vàng như một biểu tượng của sự thắng lợi vẻ vang của cả dân tộc.

>> Xem thêm:  Suy nghĩ về lý tưởng của thanh niên trong đời sống hiện nay

Mình về thành thị xa xôi

Nhà cao còn thấy núi đồi nữa chăng?

Phố đông còn nhớ bản làng

Sáng đèn còn nhớ mảnh trăng giữa rừng?

Mình đi ta hỏi thăm chừng

Bao giờ Việt Bắc tưng bừng thêm vui?

Người ở lại như cũng nhắn nhủ thêm với người ra đi rằng khi người về nơi thị thành thì liệu có còn nhớ ở đây không? Có nhớ Việt Bắc với bản làng, có nhớ mảnh trăng không? Thực sự sử dụng những vế đối lập để có thể làm nổi bật lên những kỷ nirjm nơi đây thì Tố Hữu cũng thực sự là một trong những lời thơ sáng tạo và tinh tế. Thế rồi người cán bộ cũng đáp lại lời của người ra đi:

Đường về đây đó gần thôi

Hôm nay rời bản về nơi thị thành

Nhà cao chẳng khuất núi xanh

Phố đông càng giục chân nhanh bước đường

Ngày mai về lại thôn hương

Rừng xưa núi cũ yêu thương lại về

Ngày mai rộn rã sơn khê

Ngược xuôi tàu chạy bốn bề núi giăng…

Người cán bộ khi trong buổi chia ly cũng đã khẳng định tấm lòng son sắt thủy chung của mình. Cho dù hoàn cảnh sống có thay đổi như thế nào thì lòng luôn hướng về Việt Bắc, hướng con tim luôn dạt dào nỗi nhớ và tình cảm dành cho con người, tình cảm về cho thiên nhiên nơi đây:

Mình về với Bác đường xuôi

Thưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ người

Nhớ ông Cụ mắt sáng ngời

Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường

Nhớ Người những sáng tinh sương

Ung dung yên ngựa trên đường suối reo

Nhớ chân Người bước lên đèo

Người đi rừng núi trông theo bóng Người.

Lúc này đây người ta vẫn có thể cảm nhận được thêm một lần nữa thì hình ảnh Bác lại một lần nữa hiện lên trong bài thơ. Hình ảnh của Người hiện lên ở đây nói về ý chí và niền tin. Khi kết thúc bài thơ là hai câu thơ với âm hưởng tươi sáng:

Cầm tay nhau hát vui chung

Hôm sau mình nhé hát cùng thủ đô.

Đây chính lầ một khúc ca cuối bài khép lại bài thơ như là lời ngợi ca sức sống của Tổ quốc, cũng chính là khúc ca chia tay đầy tin tưởng và cũng thật thi vị biết bao nhiêu:

Bài thơ “Việt Bắc” thật đặc sắc và thấm đẫm tình, nó dường như cũng đã lại kết thúc, thế nhưng chính trong lòng người đọc những dư vị khó phai. Bài thơ thể hiện chân thực được tình cảm giữ đồng bào Việt Bắc cũng như với các cán bộ chiến sĩ. Sử dụng nhuần nhuyễn thể thơ lục bát – đó chính là một thể thơ quen thuộc trong dân gian. Bài thơ là một thành công lớn của tác giả.

Minh Nguyệt