Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Bài làm

Không thể phủ nhận được rằng muốn một tác phẩm có giá trị và sống mãi trong lòng của bạn đọc thì chắc chắn rằng tác phẩm đó phải xây dựng được nhân vật, hoàn cảnh đặc sắc. Thông qua đó gửi gắm những thông điệp của tác giả về cuộc sống. Tác phẩm “Người lái đò sông Đà” luôn được đánh giá là một “tờ hoa” đẹp đẽ của nhà văn Nguyễn Tuân vì tác giả cũng đã xây dựng thành công được nhân vật người lái đò sông Đà cụ thể, độc đáo và hấp dẫn người đọc.

Thông qua tùy bút “Người lái đò sông Đà” thì người đọc như cũng cảm nhận thấy được bức tranh thiên nhiên của con sông Đà hiện lên vô cùng hung bạo và có cả sự trữ tình. Sông Đà lúc này đây dường như hiện lên cũng lại có vị trí quan trọng làm nên một tấm phông rất phù hợp để hình tượng người lao động chính ở trên núi rừng Tây Bắc dường như cũng đã lại nổi lên với hai phẩm chất, đó là chất anh hùng cùng với đó chính là phẩm chất nghệ sĩ mà tiêu biểu là ông lái đò rất gan dạ. Người lái đò cũng phải dũng cảm gần hai mươi năm chiến đấu với thác đá trong nước sông Đà để tồn tại. Có thể nhận thấy được chính tay lái của ông được miêu tả là "tay lái ra hoa" thật tuyệt vời. Hình ảnh của ông lái đò hiện lên trong những trang văn của Nguyễn Tuân dường như cũng thật đầy ấn tượng với những nét về ngoại hình nó dường như cũng đúng là một con người của sông nước vậy. Ông lão lái đò được nhà văn Nguyễn Tuân khắc họa lên cũng đã gần bảy mươi tuổi nhưng rất chắc khỏe lắm có một"thân hình gọn quánh như chất sừng, chất mun", không chỉ vậy ông lái đò lại có được một "tiếng nói ào ào như sông nước". Hình ảnh "hai tay dài lêu nghêu như cái sào lái đò" hay như chi tiết miêu tả như "hai chân khuỳnh khuỳnh như đang kẹp chặt cái cuống lái trong tưởng tượng" và có lẽ cũng chỉ vài nét phác họa tài hoa thôi mà nhà văn Nguyễn Tuân cũng đã như chạm khắc hình tượng ông lái đò được hiện lên thật giống như là một anh hùng trên sông nước. Người lái đò đã am hiểu, thông tường việc chèo lái đò qua con sông dữ này thật điêu luyện và trở thành một người nghệ sĩ lái đò.

>> Xem thêm:  Tóm tắt vợ chồng A Phủ

Không thể phủ nhận được có lẽ bao tình cảm đam mê, yêu quý con sông Đà của Nguyễn Tuân dường như cũng lại được gửi gắm vào nhân vật ông lái đò. Chính vì lý do này mà nhà văn đã để nhân vật của mình gắn bó với sông Đà đến mức máu thịt, ông như càng thêm hiểu và yêu dòng sông đến mức thuộc lòng từng tên thác tên ghềnh hơn khi cứ một nghìn tên dù dễ hay khó đều hội tụ lắng đọng lại thành một dòng chảy trong trái tim nhiệt huyết của người lái đò hay của chính tác giả Nguyễn Tuân.

Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà 

Ông lái đò đã biết bao nhiêu năm và cũng đã thuộc dòng sông như thuộc một "bản trường ca, thuộc đến từng dấu chấm dấu phẩy, dấu chấm than và từng đoạn xuống dòng". Hình ảnh ông lái đò dường như cũng đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá, ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước vậy. Có lẽ chính vì thế mà ông lái đò đã khuất phục, ông như cũng đã lại chế ngự được sự hung bạo của dòng sông Đà. Không xây dựng nhân vật của mình một cách thần thánh hóa mà ông lái đò ở đây cũng chỉ là một người lao động bình thường bằng xương bằng thịt nhưng khác biệt ở đây đó chính là với trí dũng song toàn nên ông vẫn chiến thắng thiên nhiên nghiệt ngã như để có thể tồn tại lao động sáng tạo trong công cuộc xây dựng bảo vệ Tổ quốc. Người đọc như cũng cảm nhận được chính nét tính cách của ông lái đò được cụ thể qua đó chính là những cuộc giao tranh dữ dội với nước, sóng, gió và hơn hết là đá qua ba thạch trận mà sự sống và cái chết như đan xen và cách nhau trong gang tấc.

>> Xem thêm:  Phân tích tác phẩm Vi hành của Nguyễn Ái Quốc

Hình ảnh của ông lái đò hiện lên thật chân thực trước hết là trùng vi thạch trận thứ nhất. Thông qua đây người đọc đặc biệt ấn tượng với những câu văn tả đá dường như cũng đã được Nguyễn Tuân nhân hóa như một đội quân hùng hậu đó là "đá tảng, đá hòn", "đá tiền vệ" đã dàn dựng ra, bày ra thạch trận với năm cửa, có bốn cửa tử và một cửa sinh. Không dừng lại ở đó thì nhà văn Nguyễn Tuân cũng đã lại sử dụng một loạt động từ trùng điệp để tô đậm sức mạnh của đội quân đá đó là những từ ngữ đặc sắc như "mai phục", "nhổm cả dậy", "đứng ngồi nằm tùy theo sở thích". "ăn chết", “canh cửa", "hất hàm”,… và để làm nổi bật được những tính hung bạo của đá ở sông Đà đó là sự "ngỗ ngược", "nhăn nhúm", "méo mó". Dùng tất cả những từ này dường như cũng đã cho thấy được sự ghê sợ của dòng sông, của thiên nhiên mà con người lại có một.

Nhà văn Nguyễn Tuân cũng thật tài tình biết bao nhiêu khi ông cũng đã rộng mở sự uyên bác tài hoa của mình để kho ngôn từ phong phú sinh động và như cũng thật đầy ắp trong mọi lĩnh vực của sự sống.

Tiếp đến trùng vi thạch trận thứ hai, thì lúc này đây hình ảnh đá nước sóng tăng thêm nhiều cửa tử chính các "dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh", "bốn năm thủy quân không ngớt khiêu khích". Nguyễn Tuân cũng đã sử dụng những động từ mạnh vẫn tiếp tục tuôn chảy không ngớt trên chính những trang văn cộng hưởng tài tình với phép tu từ so sánh nhân hóa. Điều này giúp cho nhà văn có thể biến hóa sóng nước thành hùm thiêng, khi mà sông nước tăng thêm sức mạnh đến đỉnh điểm của Đà giang dường như để tiếp tục tôn lên tư thế hào hùng của ông lái đò dũng cảm và đầy bản lĩnh này.

Xây dựng lên một hình ảnh ông lái đò "không chút nghỉ tay, nghỉ mắt phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật". Ngay lúc này đây thì "ông đò nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá, ông đã thuộc hết quy luật phục kích của lũ đá" nên ông lái đò cũng đã thật chủ động tự tin nhanh nhẹn làm chủ tình thế "cưỡi lên thác sông Đà như cưỡi hổ, nắm chặt bờm sóng, ghì cương lái, phóng nhanh, chặt đôi thác để mở đường tiến". Nguyễn Tuân thật tài hoa khi ông cũng đã biết sử dụng những động từ mạnh liên tiếp lại như đưa người đọc vào cuộc chiến của sóng nước tạo ra trạng thái say như say sóng như nhằm mục đích đó là tôn vinh lên được những nét đẹp của ông lái đò dũng cảm.

>> Xem thêm:  Cảm nhận về nỗi buồn chinh phụ trong đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ

Không khó để có thể nhận ra được chính ở cuộc giao tranh thứ nhất và thứ hai Nguyễn Tuân lúc này đây cũng đã cực tả vẻ đẹp trí dũng song toàn và phẩm chất anh hùng của ông lái đò. Tiếp đến ở chặng thứ ba này Nguyễn Tuân dường như cũng đã lại muốn cho người đọc thấy tay lái ra hoa của ông lái đò. Thông qua cảnh ông lái đò qua sông Đà thì người đọc có thể cảm nhận được ở ông lái đò đã đạt đến mức nghệ sĩ trong nghề nghiệp của mình.

Tác giả Nguyễn Tuân đích thực chính là một nghệ sĩ tài hoa bậc thầy trong việc ngợi ca những con người lao động. Ngay ca trong gian lao nguy hiểm nhưng đầy vinh quang biết bao nhiêu và hình tượng ông lái đò trong tùy bút "Người lái đò sông Đà" chính là một hình mẫu ngợi ca mà nhà văn Nguyễn Tuân miêu tả như vậy với nhiều nét đẹp và cả chất nghệ sĩ trong nghề lái đò của mình.

Minh Nguyệt