Phân tích tác phẩm Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích tác phẩm Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Bài làm

Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tài hoa, uyên bác và cả đời ông luôn luôn kiếm tìm những vẻ đẹp tài hoa, chất vàng 10 đã qua thử lửa trong cuộc sống. Một trong các sáng tác tiêu biểu của ông đó chính là tùy bút “Người lái đò sông Đà”. Tác phẩm đã khắc họa được thành công vẻ đẹp của con sông Đà vừa hung bạo vừa trữ tình đồng thời cũng lại ngợi ca được hình tượng người dân lao động mà cụ thể là người lái đò trên con sông Đà hùng vĩ này.

Tuỳ bút đặc sắc "Người lái đò sông Đà" đã được in trong tập tuỳ bút "Sông Đà" (1960), bao gồm 15 bài tuỳ bút và có cả một bài thơ ở dạng phác thảo. Tác phẩm “Người lái đò sông Đà” dường như cũng đã lại được viết trong thời kì xây dựng CNXH ở miền Bắc. Và đó cũng chính là kết quả của chuyến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc trong kháng chiến chống Pháp. Hơn nữa trong chuyến đi thực tế vào năm 1985 đã giúp cho Nguyễn Tuân có thể đến được nhiều vùng đất khác nhau để sống với những người dân lao động. Điều này đã làm giàu vốn sống cũng như những hiểu biết của Nguyễn Tuân với người dân nơi đây, đồng thời còn giúp cho Nguyễn Tuân có được thêm nguồn cảm hứng dồi dào.

Thông qua "Người lái đò sông Đà" tác giả Nguyễn Tuân với lòng tự hào của mình đã khắc hoạ những nét thơ mộng, cũng như chính những hùng vĩ nhưng lại cũng vô cùng khắc nghiệt của thiên nhiên đất nước qua hình ảnh con sông Đà hung bạo và lại cũng mang được vẻ đẹp trữ tình. Đặc biệt thì nhà văn cũng phát hiện và ca ngợi chất nghệ sĩ, cùng với đó cũng chính là những sự tài ba trí dũng của con người lao động mới đó cũng chính là chất vàng mười của đất nước chính trong xây dựng CNXH qua hình ảnh người lái đò sông Đà. Thông qua đó người ta nhận thấy được chính nhà văn ca ngợi sông Đà, giữa núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơ mộng thì đồng bào Tây Bắc cần cù, dũng cảm, rất tài tử, tài hoa nữa.

Hình ảnh nhân vật người lái đò hiện lên trước hết là một người lao động từng trải, có nhiều kinh nghiệm đò giang, đồng thời ông cũng lại có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí luôn luôn nhanh nhẹn và cả sự quyết đoán nữa. Tác giả Nguyễn Tuân đưa nhân vật của mình chính vào ngay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó thì tất cả những phẩm chất ấy được bộc lộ được rõ ràng. Và nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình thì nhà văn Nguyễn Tuân cũng đã lại gọi đây là cuộc chiến đấu gian lao của người lái đò trên chiến trường sông Đà. Độc giả cũng lại nín thở khi đọc được đoạn văn khi miêu tả được trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông Đà.Và đây cũng chính là cuộc vượt thác có biết bao nhiêu hiểm nguy và diễn ra rất nhiều hồi, nhiều đợt khác nhau mà đợt nào cũng nguy hiểm: "Đá ở đây ngàn năm vẫn mai phục hết trong dòng sông, và hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, cứ mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, đã thế hòn đá nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này nữa, con sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn. Thế rồi mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Những đám tảng hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền nữa, đó là một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn…"

>> Xem thêm:  Phân tích nhân vật A Phủ trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

Thực sự người đọc cũng nhận thấy được chính trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi được chính sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Thế rồi khi sông Đà tung ra miếng đòn hiểm độc nhất là nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng đặng lại như cũng lại lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão lái đò lúc này đây dường như cũng đã lại vẫn không hề nao núng, bình tĩnh mà ông cũng lại còn đầy mưu trí như một vị chỉ huy, và chèo lái con thuyền vượt qua ghềnh thác. Thế rồi cũng chính ngay cả khi bị thương, người lái đò lúc này đây dường như cũng cứ vẫn cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, thế rồi mặt méo bệch như cái luồng sóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, ông còn lại đánh đòn âm vào chỗ hiểm nữa. Khi ông mà "Phá xong cái trùng vi thạch trận thứ nhất" với biết bao nhiêu hiểm nguy mà người lái đò "phá luôn vòng vây thứ hai". Người lái đò lúc này đây cũng đã phần nào nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. Tiếp đến chính là ở vòng thứ ba, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả rồi thế nhưng người lái đã chủ động "tấn công" lại. Người lái đò như cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó. Con thuyền dường như cũng cứ vút qua cổng đá cánh mở khép. Người lái đò thật điêu luyện trên con đò của mình vượt qua tất cả những khó khăn khiến cho tên tướng đá dường như cứ tiu nghỉu bộ mặt xanh lè vì phải chịu thua một con thuyền nhỏ bé.

>> Xem thêm:  Dàn ý bài: Nghị luận xã hội về tự tin và mất tự tin

Phân tích tác phẩm Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích tác phẩm Người Lái Đò Sông Đà 

Người lái đò trên con sông Đà hiện lên trong tác phẩm cũng chính là một người lao động vô danh và ngày ngày vẫn làm việc chăm chỉ nhờ trong lao động mà ông có thể chinh phục được dòng sông dữ. Thực sự người lao động đã có được ý chí kiên cường, bền bỉ, quyết tâm mà chiến thắng sức mạnh thần thánh của thiên nhiên. Qủa thực đây cũng chính là yếu tố làm nên chất vàng mười của nhân dân Tây Bắc.

Nhận thấy được sự nổi bật nhất, độc đáo nhất ở người lái đò sông Đà là phong thái của một nghệ sĩ tài hoa. Có thể nhận thấy được chính khái niệm tài hoa, nghệ sĩ trong sáng tác của Nguyễn Tuân lại cũng có nghĩa rộng hơn rất nhiều nữa. Đâu cứ phải là những người học cao, chức vị trong xã hội mới tài hoa?. Chỉ cần là những người dân lao động nhưng lại tìm được sự tài hoa của chính mình trong công việc của mình. Trong tác phẩm thì nhà văn cũng lại đã xây dựng một hình tượng người lái đò nghệ sĩ mà nhà văn trân trọng gọi và gợi ca ông lái đò là một tay lái ra hoa. Chính nghệ thuật ở đây mà tác giả sử dụng đó cũng chính là việc nắm chắc các quy luật tất yếu của sông Đà và vì làm chủ được nó nên có tự do.

Thực sự cũng có thể nhận thấy được quy luật ở trên con sông Đà là thứ quy luật khắc nghiệt. Một chút thiếu bình tĩnh, thiếu chính xác, hay lỡ tay mà quá đà đều phải trả giá bằng mạng sống. Mà ngay chính ở những khúc sông không có thác lại dại tay, dại chân mà buồn ngủ. Tóm lại thì ở đây nơi nào cũng hiểm nguy. Hình ảnh ông lão lái đò vừa thuộc dòng sông, và tất cả dường như lại thuộc quy luật của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này, vừa nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá nữa. Chính vì thế khi vào trận mạc, ông thật khôn khéo và bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài ba. Thế rồi cũng tất cả mọi giác quan của ông lão lúc này đây đều hoạt động trong sự phối hợp nhịp nhàng, chính xác đến từng chi tiết nhỏ. Khi xong trận, lúc nào ông cũng lại ung dung, thanh thản như chưa từng vượt thác vậy. Khi vượt được con thác dữ thì tất cả mọi thứ lúc này đây như lại thanh bình.

>> Xem thêm:  Suy nghĩ về hiện tượng tiêu cực trong thi cử hiện nay

Cảnh con sông Đà trữ tình cũng như hiện ra trước mắt. Cũng chính đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, và đã lại nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá anh vũ, cá dầm xanh. Tất cả như về những cái hầm cá hang ca mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phá rồi túa ra đầy tràn ruộng nữa. Nguyễn Tuân dường như cũng giống với những nghệ sĩ chân chính, sau khi vắt kiệt sức mình để thể thai nghén nên tác phẩm không mấy ai tự tán dương về công sức của mình. Tác giả Nguyễn Tuân đưa ra một lời nhận xét về con người và vùng đất nơi đây đó chính cuộc sống của họ là ngày nào cũng chiến đấu với sông Đà dữ dội. Người dân ngày nào cũng giành lấy sự sống từ tay những cái thác chính vì thế cho nên nó cũng không có gì là hồi hộp, đáng nhớ lắm. Có lẽ răng chính vì thế mà người lái đò anh hùng có lẽ dễ thấy ở vùng đất Tây Bắc này thế nhưng nhìn người lái đò tài hoa, chỉ có Nguyễn Tuân mà thôi.

Tóm lại người ta nhận thấy được ở tuỳ bút "Người lái đò sông Đà" chính là một tác phẩm hay, độc đáo và nó cũng lại tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật tài hoa uyên bác đặc sắc của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm “Người lái đò sông Đà” là một tác phẩm dường như cũng không chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị một vẻ đẹp anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi đây. Thông qua tác phẩm thì nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu đất nước, niềm tự hào hứng khởi, gắn bó tha thiết với non sông Việt Nam.

Minh Nguyệt