Trong “Một người Hà Nội”, Nguyễn Khải gọi nhân vật là “hạt bụi vàng”. Điều đó được thể hiện như thế nào qua nhân vật cô Hiền

Trong “Một người Hà Nội”, Nguyễn Khải gọi nhân vật là “hạt bụi vàng”. Điều đó được thể hiện như thế nào qua nhân vật cô Hiền

Bài làm

Giáo sư Trần Đình Sử trong cuốn giáo trình Lý luận văn học từng nói rằng: “Nói đến nhân vật văn học là nói đến được miêu tả, thể hiện trong tác phẩm bằng phương tiện văn học…”. Với những phương tiện văn học đa dạng và tinh tế, Nguyễn Khải đã thành công trong việc tạo dựng những nhân vật điển hình với nhiều nét riêng, và ông gọi họ là “hạt bụi vàng”. Đọc “Một người Hà Nội” và cảm nhận về hình ảnh nhân vật cô Hiền, ta càng thấm thía hơn cách gọi sáng tạo này của nhà văn.

Nhà văn Nguyễn Khải gọi nhân vật của mình là một “hạt bụi vàng” – đó là một cách nói hình ảnh về những giá trị cao quý, về phẩm giá, cốt cách của nhân vật, và ở đây là nhân vật cô Hiền, một người Hà Nội. Cố thủ tướng Võ Văn Kiệt đã có một đánh giá rất cao khi nói về Nguyễn Khải: “Nhân dân ta đã rất mong mỏi và trân trọng sức nghĩ lớn, tình cảm lớn của nhà văn tài năng có trái tim đập cùng nhịp với mạch sống và vận mệnh đất nước”. Với nhiều người trong chúng ta, Nguyễn Khải là nhà văn có tư tưởng lớn, tình cảm lớn. Tư tưởng chính trị, xã hội trong ông như một nguồn sáng soi rọi đời viết, được thể hiện rất rõ qua từng trang văn nhiều suy ngẫm. “Một người Hà Nội” cũng là một trong số đó. Những quan niệm, mới mẻ về con người, về đời sống và xã hội được ông thể hiện rất riêng qua câu chuyện của cô Hiền. Cái cách ông gọi nhân vật của mình là “hạt bụi vàng” cũng là một cách nhìn mới mẻ, đầy trân trọng. Cô Hiền, một người phụ nữ Hà Nội điển hình, đã gắn bó thủy chung với Hà Nội, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử đáng nhớ của mảnh đất này, vẫn luôn giữ cho mình những phẩm chất, cốt cách thật đẹp.

Xem thêm:  Viết bài văn với chủ đề: “Vợ nhặt” - Bài ca về sự sống

Nhân vật cô Hiền giống như “hạt bụi vàng” của tác phẩm bởi cô là một người phụ nữ tự trọng, luôn dám làm điều mình muốn. Trong hôn nhân, cô ba mươi tuổi mới lấy chồng, “không quan, không văn nhân nghệ sĩ”. Quan điểm ấy thể hiện cô là người hết sức tỉnh táo, thiết thực, là một người phụ nữ không màng vinh hoa phú quý (bởi danh lợi như áng phù vân, nay còn mai mất, táng tụng nhất thời”. Suy nghĩ đó còn thể hiện cô là người không lãng mạn, viển vông, không dễ bị cám dỗ đi theo những cái phù du. Suy nghĩ tác động đến , cô Hiền đã lấy một ông giáo Tiểu học hiền lành, bình thường, giản dị, mẫu mực và quy chuẩn. Đó phải chăng chính là điều kiện tuyệt vời cho sự đảm bảo những quy luật, giá trị trong cô. Nhà văn Nguyễn Khải đã xây dựng nên nhân vật cô Hiền điển hình cho con người biết vượt lên trên cái thói thường của nhân thế.

Trong việc sinh con, sau khi sinh được năm người con, cô đã chủ động chấm dứt chuyện sinh đẻ. Quả thực, ở cái thời xã hội Việt Nam còn nặng nề tư tưởng trời sinh voi thì trời sinh cỏ, con cái là của trời cho, đông cội thì ấm cành…cô Hiền phải rất dũng cảm khi không tin và không theo định kiến ấy. Cô Hiền còn tính khi cô chú sáu mươi, con út hai mươi thì cũng đủ tuổi tự lập, không phải sống bám vào cô chú. Suy nghĩ, tính toán cẩn thận ấy đã thể hiện một tình thương con vô cùng trách nhiệm và tự trọng. Sinh con là vậy, cô Hiền trong cách nuôi dạy con cũng rất văn minh, . Khi con còn nhỏ, cô uốn nắn con từ cách ngồi, cách ăn, cách nói chuyện…như để nhắc nhở con là người Hà Nội thì phải có ý thức tự trọng. Khi con lớn hơn, cô tôn trọng từng lựa chọn của các con mình. Rõ ràng, tình yêu con ở cô Hiền đã hòa vào một tình yêu lớn lao, cao cả hơn, đó là tình yêu nước và ý thức trách nhiệm của một công dân. Trong hôn nhân, trong việc sinh con, dạy dỗ con hay trong cách ứng xử với thời cuộc của cô Hiền, tất cả đã góp phần lí giải vì sao Nguyễn Khải gọi nhân vật của mình là “hạt bụi vàng”.

Xem thêm:  “Khi một nhà văn xuất hiện, đòi hỏi anh ta có mang đến cho người đọc một cái gì mới không?" (L. Tolstoy). Điều mới mẻ mà Lưu Quang Vũ mang đến cho bạn đọc qua "Hồn Trương Ba, da hàng thịt"

Bên cạnh hình ảnh một người phụ nữ Hà Nội giàu tự trọng, bản lĩnh; nét sang trọng, quý phái ở cô Hiền cũng phần nào chứng tỏ vì sao nhà văn lại gọi nhân vật của mình là “hạt bụi vàng”. Cách mặc, cách ăn, cách bài trí nhà cửa, cách đón Tết rất riêng, rất sang trọng của cô Hiền đã được nhà văn thể hiện rất rõ trong truyện. , cô Hiền mặc áo măng tô cổ lông, đi giày nhung đính hạt cườm. Cái ăn của nhà cô cũng không giống với số đông: “bàn ăn trải khăn trắng, giữa bàn có một lọ hoa nhỏ, bát úp trên đĩa, đũa bọc trong giấy bản và từng người ngồi đúng chỗ đã quy định”.

Hình ảnh cô Hiền còn được khắc họa mang nét đẹp ung dung, rộng lượng và giàu . Điều đó được thể hiện rõ nét nhất trong đoạn hội thoại với người cháu – nhân vật tôi. Trong khi nhân vật tôi còn vướng tâm, bận lòng đến chuyện va quệt với anh , việc hỏi đường hay việc đến nhà bạn – phần xác, hình tượng bên ngoài, thì cô Hiền lại nhắc đến chuyện cây si đền Ngọc Sơn sau bão “Thiên địa tuần hoàn, cái vào ra của tạo vật không thể lường trước được”. Với cô, đó không phải thảo mộc vô chi mà là nơi tụ linh khí, biểu tượng đất Hà thành – phần hồn thiêng liêng. Nhân vật tôi còn có cái nhìn nông nổi, hời hợt nhưng cô Hiền lại có cái nhìn sâu sắc hơn. Sự tự cao, hoài nghi ở người cháu dường như lại đối lập hoàn toàn ở sự khiêm tốn, rộng lượng và lòng tin tưởng sâu sắc ở người cô. Đặc biệt, khi cháu già nua, cũ kỹ, lạc hậu vì không chấp nhận những cái biến đổi của thời cuộc thì cô lại trẻ trung vì luôn đồng hành với thời cuộc, không lạc hậu, sống lạc thời. Chỉ một cuộc trò chuyện ngắn giữa hai cô cháu thôi cũng đã đủ thể hiện sự tự nhận thức trong tác giả, và có lẽ là với cả người đọc, một sự thức nhận với tinh thần, ý thức phản tỉnh mạnh mẽ.

Xem thêm:  Tại sao tuổi trẻ cần phải chuẩn bị hành trang để bước vào thế kỉ mới?

Nhân vật cô Hiền trong “Một người Hà Nội” không chỉ lưu lại trong trái tim người đọc nhiều dấu ấn, mà còn góp phần làm biểu lộ cái tài văn chương, cái tinh tế trong cách nhìn, cách cảm con người, cuộc sống của nhà văn Nguyễn Khải. Và cũng với hình tượng nhân vật này, mà người đọc văn, cảm văn Nguyễn Khải càng thấm thía hơn ba chữ “hạt bụi vàng” ông dành cho nhân vật văn học của mình.